ใครจะเชื่อว่าเรื่องราวประวัติศาสตร์ของชุมชนบ้านเชียงจะเก่าแก่เทียบเท่า อารยะธรรมเมโสโปเตเมียอันเลื่องชื่อ ยังได้รับเลือกให้เป็นแหล่งมรดกโลกอีกด้วย  หากไม่ได้มาเห็นด้วยตาตัวเองก็ต้องต้องคิดว่าโกหกแน่ๆ ที่พิพิธภัณฑ์บ้านเชียงยังมีเรื่องราวอารยะธรรมก่อนประวัติศาสตร์น่าสนใจ ชวนให้เราเรียนรู้อีกเพียบ ไม่ว่าจะเป็น วิถีชีวิต เรื่องราวจากข้าวของเครื่องใช้ การฝังศพ และอีกมากมายมาให้ทุกคนได้ทำความรู้จักกัน

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเชียง ก่อตั้งขึ้นหลังการเสด็จประพาสเยี่ยมชมหลุมขุดค้นทางโบราณคดีของ ในหลวงรัชกาลที่ 9 และพระบรมราชินีนาถ ในปีพ.ศ. 2515 เพื่อให้ประชาชนตระหนักถึงความสำคัญของประวัติศาสตร์และโบราณสถาน  ซึ่งกำลังประสบปัญหาการลักลอบค้าโบราณวัตถุในสมัยนั้น

นับตั้งแต่ปี พ.ศ. 2518 กรมศิลปากรได้ดำเนินการเปิดพิพิธภัณฑ์ให้เข้าชม ซึ่งถือว่าเป็นพิพิธภัณฑ์ประจำแหล่งแห่งแรกของประเทศไทย นอกจากนี้ยังได้รับการขึ้นทะเบียนแหล่งมรดกโลกแห่งอนุสัญญาคุ้มครองเมื่อปี พ.ศ. 2535 อีกด้วย

ในพื้นที่จะมีการแบ่งอาคารออกเป็น 4 อาคารด้วยกัน ก็คือ อาคารสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี เป็นศูนย์รวมส่วนบริการต่างๆ ได้แก่ จุดประชาสัมพันธ์และจำหน่ายบัตรเข้าชม  ห้องประชุม และห้องจัดแสดงนิทรรศการหมุนเวียน