ความสุขแสนเรื่องธรรมดา ที่มหาวิทยาลัยไร้ปริญญา 

‘มหาวิทยาลัยบ้านนอก’ แหล่งเรียนรู้การเกษตรธรรมชาติโดยคนในพื้นที่ชุมชนบ้านจำรุง ต. เนินฆ้อ อ. แกลง จ. ระยอง
เริ่มต้นวิธีการทำเกษตรผ่านแนวคิดปรัชญา เศรษฐกิจพอเพียง โดยพัฒนาจากสิ่งที่ชุมชนมีก่อนเป็นอย่างแรกเสมอ

จุดเริ่มต้นของชื่อ ‘มหาวิทยาลัยบ้านนอก’ นั้นมาจากเรื่องธรรมดา คือ พื้นที่ศึกษาวิถีชีวิตอันเรียบง่ายของคนในชุมชนซึ่งถูกปรับให้ตามทันโลกยุคปัจจุบัน ไม่ใช่แค่เพียงอยู่รอด แต่ก่อให้เกิดแหล่งเรียนรู้ที่ดีต่อผู้อื่น และทำให้ชุมชนเล็กๆ อย่าง ‘บ้านจำรุง’ กลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตรธรรมชาติ

เมื่อช่วงสิบกว่าปีก่อน การใช้ชีวิตของคนที่นี่อยู่ได้ด้วยการทำเกษตร ทำสวนผลไม้แบบทั่วไป แต่ดูเหมือนจะมีรายได้แค่พอหาเลี้ยงชีพได้ จึงทำให้เกิดการรวมกลุ่มอาชีพต่างๆ ในชุมชน จนกลายเป็น ‘สภาองค์กรชุมชน’ มีคุณชาติชาย เหลืองเจริญ เป็นประธาน และใช้แนวคิดตามหลัก ‘เศรษฐกิจพอเพียง’ ผสมผสานกับวัตถุดิบในพื้นที่ซึ่งขึ้นชื่อว่าเป็น ‘มรดกชุมชน’ ทำให้เกิดรูปแบบการพัฒนาอาชีพ การแปรรูป และเพิ่มมูลค่าสินค้า ในแบบฉบับชาวบ้าน ให้สมกับคำบอกเล่าถึงที่นี่ว่า ‘แหล่งเรียนรู้นอกตำรา ที่เขียนทฤษฎีจากแผ่นดิน’

ชุมชนบ้านจำรุง ประกอบด้วยพื้นที่หลักๆ ได้แก่ พื้นที่การเกษตร ฟาร์มตะพาบน้ำ และตลาดสีเขียว หรือศูนย์รวมผลผลิตทางการเกษตรของชุมชน ได้แก่ น้ำพริกกะปิ น้ำปลา ทุเรียนทอด หมาก พืชผักสมุนไพรพื้นบ้าน รวมถึงผลไม้ตามฤดูกาลทั้งมังคุด เงาะ ทุเรียน สละ แก้วมังกร มะยงชิด และลองกอง ซึ่งแต่ละชนิดอาจไม่มีเปลือกที่สวยงามแต่มีรสชาติดี และปราศจากสารเคมี เนื่องจากใช้ปุ๋ยอินทรีย์ชีวภาพที่ผลิตใช้กันเองในหมู่บ้าน

ผลิตภัณฑ์ที่ขึ้นชื่อของที่นี่ คือ ‘เมี่ยงคำสมุนไพรไร้สารพิษ’ ซึ่งคัดสรรวัตถุดิบที่ปลูกด้วยปุ๋ยไร้สารเคมีจึงใช้ตะลิงปลิงกับส้มจี๊ดแทนมะนาวเพื่อหลีกเลี่ยงยากันแมลงในมะนาวใส่ข่ากุ้งแห้งและมะพร้าวจากสวนที่สำคัญคือนำลองกองจากสวนมาเป็นส่วนผสมทำให้รสหวานของเมี่ยงคำที่นี่กลายเป็นเอกลักษณ์ไม่เหมือนใครเสิร์ฟคู่น้ำจิ้มสมุนไพรครบเครื่องด้วยข่าตะไคร้หอมแดงกระชายและกะปิทำเอง

ที่นี่ยังมี ‘บ้านพักโฮมสเตย์ชุมชน’ มีทั้งบ้านสองชั้นและชั้นเดียว โดยนักท่องเที่ยวจะพักอยู่กับเจ้าของบ้าน เสมือนเป็นญาติพี่น้องที่มาเรียนรู้ชีวิตประจำวันจริงๆ ไม่ว่าจะเป็นการทำธนาคารปูแสม บ้านปลา สวนยางพารา ธนาคารขยะ ธนาคารต้นไม้ และชมศิลปะของสุนทรภู่ซึ่งเป็นกวีเอกที่นับถือในชุมชน

หากไม่มีเวลามาค้างคืนที่นี่ สามารถแวะมาทำกิจกรรมอื่นๆ ในชุมชนได้ อย่างนั่งรถรางฟังบรรยายพื้นที่การเกษตรและชมสวนผลไม้ เรียนรู้วิธีการปลอกพร้อมสาธิตการทอดทุเรียน รับประทานอาหารพื้นบ้าน และเลือกซื้อสินค้าท้องถิ่นจากตลาดสีเขียว

ถึงแม้มหาวิทยาลัยบ้านนอกจะไม่มีแม้ ใบปริญญา มอบให้หลังความสำเร็จที่เกิดขึ้นในชุมชน แต่พื้นที่นี้กลับได้เรียนรู้ที่จะอยู่รอด ก้าวผ่านความยากลำบาก และปรับตัวอยู่เสมอโดยไม่สูญเสียความเป็นตนเองไป

Gallery

Info

ชุมชนบ้านจำรุง

ต. เนินฆ้อ อ. แกลง จ. ระยอง
ติดต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติม :
โทร. 087-8178030 (คุณชาติชาย เหลืองเจริญ ประธานสภาองค์กรชุมชน)
โทร. 087-1437576 (คุณสำเริง ดีนาน ประธานศูนย์เรียนรู้เกษตรธรรมชาติบ้านจำรุง)
เว็บไซต์ : www.banjumfung.org

Get Direction

Guide ใกล้ : Application คู่ใจคนชอบท่องเที่ยวตัวจริง

Guide ใกล้ เหมือนมีไกด์ไว้ใกล้ตัว
Application นี้จะช่วยแนะนำว่า ตำแหน่งรอบตัวเรามีที่เที่ยว ร้านอาหาร ร้านขายของ ที่พัก หรือสถานที่จุดใดน่าแวะไปสัมผัส ชิม ช็อป แชะ แชร์ พร้อมกิจกรรมเด่นประจำเดือน แผนที่ลงจุดใช้งานง่าย ดูสนุกและสะดวก แค่ดูภาพสวยๆ ก็อยากไปแล้ว

Writer/ Photographer

สโรชา เอิบโชคชัย

Relate Place

Eat

โรตีนิสรา จ. ระนอง

คนที่ติดใจรสชาติของโรตีให้ไปที่ย่านตลาดสดบ้านหงาวซึ่งห่างจากตัวเมืองราว 10 กม. มีร้านโรตีรสเด็ดชื่อร้านโรตีนิสรา

Travel

ตามรอย “วรรณคดีขึ้นชื่อ” ขุนช้างขุนแผน

ตามรอย “วรรณคดีขึ้นชื่อ” ขุนช้างขุนแผน “วรรณคดีขึ้นชื่อ” เป็นวลีหนึ่งในคำขวัญจังหวัดสุพรรณบุรี และเมื่อเอ่ยถึงงานวรรณคดีที่เกี่ยวข้องกับจังหวัดนี้ ก็ต้องหมายถึง ขุนช้างขุนแผน สุดยอดวรรณคดีอมตะที่อยู่คู่สังคมไทยมาแต่โบราณ ตัดม่านกองไว้แล้วไคลคลา เปิดมุ้งเห็นหน้าเจ้าวันทอง หลับอยู่บนเตียงเคียงข้าง ขุนช้างกอดกลมประสมสองขุนช้างขุนแผนก่อเกิดจากนิทานพื้นบ้านที่มีมาแต่ครั้งกรุงศรีอยุธยา ที่อิงเหตุการณ์ และสถานที่สำคัญในยุคนั้นได้อย่างสนุกสนานชวนติดตาม มีการเล่าต่อกันมา แล้วนำเรื่องราวมาผูกเป็นกลอนเพื่อใช้ขับเสภา ภายหลังการเสียกรุงครั้งที่ 2 บทเสภาดั้งเดิมสูญหายไปมาก ในสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย รัชกาลที่ 2 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ จึงมีการรวบรวมของเก่าและแต่งขึ้นใหม่ โดยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัยทรงพระราชนิพนธ์ ร่วมกับกวีแห่งราชสำนักหลายคน รวมทั้งกวีเอกคือ สุนทรภู่ ตัวเอกของเรื่องมี

tips travelers

Depth of field: แสงสุดท้ายของวันคือวินาทีลั่นชัตเตอร์

การเล่าเรื่องด้วยภาพให้สวยงามจำใจ บางครั้งเราจำเป็นที่จะต้องรอเสี้ยววินาทีสำคัญ นักท่องเที่ยวหลายต่อหลายคน เดินทางออกไปค้นหามุมเด็ดส่วนตัว แล้วเก็บภาพประทับใจนั้นไว้ หลายคนพลาดโอกาสสำคัญเพราะช่วงเวลาไม่เป็นใจ อีกหลายคนพลาดไปเพราะเตรียมตัวไม่ดีพอ

News

“บางกอก อาร์ต เบียนนาเล่ 2020” กระตุ้นการท่องเที่ยววิถี “New Normal”

ประกาศความสำเร็จอย่างยิ่งใหญ่กับงานเทศกาลศิลปะร่วมสมัยนานาชาติ “บางกอก อาร์ต เบียนนาเล่ 2020” (Bangkok Art Biennale) กับความยิ่งใหญ่ระดับโลก ที่เนรมิตกรุงเทพฯ สู่เมืองแห่งศิลปวัฒนธรรมระดับโลก ต่อเนื่องตลอด 4 เดือน ตั้งแต่วันที่ 12 ตุลาคม 2563 – วันที่ 21 กุมภาพันธ์ 2564 ยกระดับศิลปินไทยได้สร้างสรรค์ผลงานศิลปะร่วมสมัย สู่สายตาระดับโลก